Takvimler 28 Ağustos 1995 Pazartesi gününü gösterirken büyük bir gümbürtüyle son Saraybosna Gülü’nün tohumu da atılmıştı. Henüz ortada bir Saraybosna Gülü yoktu ancak o güle rengini verecek olan kanlar şehrin merkezinde göz yaşları ve haykırışlarla beraber sokaklardaki yerini çoktan almıştı bile. Aradan geçecek yıllara rağmen ne bu tohum unutulacaktı ne de o tohumun kırküç insanın canını alırken diğer yandan hayat verdiği Bosna Gülü…
Tarihte kısa bir yolculuk…
Çok değil, sizleri çeyrek yüzyıl öncesine kadar kısa bir yolculuğa çıkarmak istiyorum. Farklı etnik kültürleri ve grupları tek çatı altında toplayan Josip Broz Tito’nın ölümünün ardından Yugoslavya, zor günler yaşamaya başlamıştı. Yugoslavya, büyük slavya anlamına gelen yugo ve slavya kelimelerinden oluşturulmuştu. Ancak milliyetçi grupların bağımsızlık çağrılarıyla tansiyonlar her geçen gün tırmanıyordu. Federasyondan nispeten daha hafif yaralarla ayrılan ilk devletler Slovenya ve Hırvatistan olmuştu. Ancak Bosna komplike etnik yapısı nedeniyle o kadar şanslı olmayacaktı. Üç yıl sürecek ve yüz binlerce insanın ölümüne yol açacak kanlı bir savaşın da fitili ateşlenmişti.
Saraybosna Gülü nedir?
Miljacka (Milyatska diye okunur) nehrinin her iki yakasına kurulan Saraybosna aynı adı taşıdığı vadide yer almaktadır. Coğrafyanın bir kader olduğunu doğrularcasına savaş boyunca şehir, Sırp topçuların ateşiyle bombalanmış ve keskin nişancıların hedefi olmuştu. Günümüzde ise şehre düşen bu topların yerleri ve oluşturdukları kraterler kırmızı renk resin ile gül şeklinde işatlenerek Saraybosna Gülü olarak anılmaktadır. Saraybosna’nın bu gülleri Hollanda’nın laleleri ya da Fransa’nın lavanta tarlaları gibi canlı değildir ancak göremeyeceğiniz binlerce ruhu bünyesinde barındırmaktadır. Diğer yandan Saraynosna Gülü’nün yanı sıra yapılar da hala üzerlerindeki mermi izleri ve deliklerle yorgun bir şekilde savaşın izlerini taşımaktadır.
Savaşın üzerinden çeyrek yüzyıldan fazla geçmesine ve Saraybosna güllerinin yeni yapılanmalar veya inşaatlar nedeniyle yok olmaya başlamasına rağmen hala şehrin en belirgin sembollerindendir. Bulgaristan’ın Buzlucası ya da Polonya’nın Auswitz Kampı kadar belirgin olmasa da karanlık turizmin küçük ama bir o kadar da etkin sembollerindendir Saraybosna Gülü.
Resimler:
CE-09-29 by yeung ming
